صعود تابستانی به قله شیرکوه، خرداد ۱۳۹۱

شهرستان تفت، روستای ده بالا،  استان یزد

با حضور:
ابوالفضل وطن پرست (سرپرست برنامه)
حجت الله مجیدی
علی دشتبان
و امید قراچورلو

910328-01

پیش درآمد 
استان یزد در مرکز ایران بین عرض‌هاى جغرافیایى ۲۹ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۳ درجه و ۳۰ دقیقهٔ شمالى و طول جغرافیایى ۵۲ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۶ درجه و ۳۰ دقیقهٔ شرقى از نصف‌النهار مبدأ قرار گرفته است. این استان از شمال و غرب به استان اصفهان، از شمال شرقى به استان خراسان، از جنوب غربى به استان فارس و از جنوب شرقى به استان کرمان محدود مى‌شود و به دلیل دور بودنش از سر حدات مرزى ایران، ‌ در طول تاریخ از بحران‌ها و فشارهاى فرهنگى و نژادى مصون مانده است.

استان یزد در حدود ۷۲۱۵۶  کیلومترمربع وسعت دارد که تقریباً ۴/۳۷ درصد از وسعت کل خاک کشور را در بر مى‌گیرد. طبق آخرین تقسیمات کشورى این استان، داراى ۷ شهرستان، ‌ ۱۵ شهر، ۱۴ بخش و ۳۸ دهستان است و شهرستان‌هاى آن شامل : ابرکوه، اردکان، بافق، تفت، مهریز، میبد و یزد است.

910328-02

جغرافیاى طبیعى و اقلیم استان
استان یزد؛ با قرار گرفتن در بخش مرکزی فلات ایران در برگیرنده نا مناسب ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران نیزاست. کویرهای بزرگ لوت و دشت کویر تا دریاچه نمک قم و کویر نمک هرات و مروست تا کویر نمک ابر کوه و باتلاق گاوخونی استان یزد را فرا گرفته اند. بارش اندک همراه با تبخیر شدید، دور بودن از دریا، نزدیکی با کویر خشک و پهناور نمک، رطوبت نسبی کم همراه با گرمای بسیار، از عواملی هستند، که استان یزد را به گونه خشک ترین استان ایران در آورده است. گذشته از آن، در این منطقه نوسان شدید درجه حرارت نیز وجود دارد. از نظر جغرافیایی بین ۲۹ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۳ درجه و ۳۰ دقیقه پهنای شمالی و ۵۲ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۶ درجه و ۳۰ دقیقه درازای خاوری از نصف النهار مبدا واقع شده است.
استان یزد در قلمرو سلسله جبال مرکزى ایران واقع شده و از پستى و بلندى و چاله‌‌ها و کفه‌‌هاى کویرى متعدد تشکیل شده است. این ناهموارى‌ها عمدتاً به پنج گروه کوه‌‌ها و تپه‌هاى پاى‌کوه، دشت‌ها و جلگه‌ها، بیابان‌ها، مناطق شور و کویرها و تپه‌هاى ماسه‌اى تقسیم مى‌شوند.

در سطح استان یزد، دو رشته کوه متمایز از هم وجود دارد. یکى بخشى از کوه‌هایى است که در جهت شمال غربى – جنوب شرقى از مرکز ایران عبور مى‌کنند و به کوه‌هاى مرکزى ایران معروف هستند و دومى شامل رشته‌کوه‌هایى است که در مناطق مرکزى، شمالى و شرقى استان قرار دارند.
رشته‌کوه شیرکوه، مانند دیوارى، ‌ قسمت‌هاى مرکزى استان یزد را از بخش غربى استان (چالهٔ ابرقو) جدا مى‌کند. این ارتفاعات که همواره از برف و یخ پوشیده شده‌‌اند، در ادامه حیات شهرهاى بزرگ یزد، تفت و مهریز نقش مهم و اساسى دارند. از ارتفاعات دیگر استان یزد، به کوه خرانق در مرکز استان یزد نیز مى‌توان اشاره کرد.
خشکى اقلیمى استان یزد، ‌دو علت اساسى و عمده دارد : یکى این که روى کمربند خشک جهانى قرار دارد و دیگر آن‌که از دریاهاى آزاد عمان و خلیج‌فارس و دریاچه‌هاى داخلى و بادهاى رطوبت‌زاى دریایى دور است. عامل مهم اعتدال نسبى آب و هواى یزد، ‌که قابلیت زیست نسبتاً مناسبى به آن بخشیده است، ارتفاعاتى است که بیشتر به صورت موضعى مؤثراند و این امر باعث شده است مناطقى که در ارتفاعات بیش از ۲۵۰۰ متر قرار دارند از اعتدال و رطوبت بیشترى نسبت به دشت‌هاى یزد و اردکان برخوردار باشند.
در بررسى مربوط به یک دورهٔ‌ هشت ساله (۱۹۹۲-۱۹۸۴)، متوسط دماى هوا برابر ۱۸/۹ درجهٔ سانتى‌گراد گزارش شده است. حداکثر مطلق دما در تیرماه برابر ۴۳ درجهٔ سانتى‌گراد و حداقل آن در دى ماه برابر ۷/۲- درجهٔ‌ سانتى‌گراد گزارش شده و اختلاف درجهٔ‌ حرارت سالانهٔ حوالى یزد ۵۰ درجهٔ سانتى‌گراد است. به استثناى منطقهٔ کوهستانى شیرکوه، سایر نقاط استان یزد اقلیم گرم و خشک و بیابانى دارد که از مغرب و جنوب غربى به سمت شمال شرقى و شرق خشک‌تر مى‌شود.
به این ترتیب، آب و هواى استان یزد به علت قرار گرفتن در کمربند خشک جهانى، داراى زمستا‌ن‌هاى سرد و نسبتاً مرطوب و تابستان‌هاى گرم و طولانى و خشک است. در ایام تابستان،‌ ییلاق‌هاى شیرکوه پناهگاه مردم گرمازدهٔ این استان است.

ارتفاعات شیرکوه در جنوب شهر یزد واقع شده است. برای رسیدن به شیرکوه باید به شهر تفت در سی کیلومتری یزد و از آنجا به روستائی ییلاقی به نام ده بالا رفت که ۲۶۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و حدود ۲۰ کیلومتر از شهر تفت فاصله دارد و این مسیر حدود یک ساعت و نیم طول می‌کشد. شیرکوه بلندترین ارتفاع استان یزد را داراست و در بیشتر فصول سال پوشیده از برف است و یکی از منابع تامین آب روستاهای اطراف تفت، یزد ومهریز می‌باشد. شیرکوه همچنین یکی از نقاط سردسیر و خوش آب وهوای استان محسوب می‌شود و بیشتر توانمندان یزدی ویلایی در روستاهای اطراف این کوه بویژه در ده بالا(تفت)، تزرجان  و بنادک سادات دارند. به نظر می‌رسد وجه تسمیه این کوه به دلیل شباهت آن به یک شیر خفته از فاصله دور می‌باشد. گرچه از نظر تقسیم بندی کوه‌های منفرد ایران از آن یاد شده لیکن در حقیقت بخشی از رشته‌کوه زاگرس است. ارتفاع بلندترین نقطه آن از سطح آب‌های آزاد در حدود ۴۰۷۵ متر بوده و  بلندترین نقطه ی استان یزد است و شریان های حیاتی شهرهای یزد، مهریز و تفت از رودخانه ها یی که از این کوه سرچشمه می گیرند سیراب می شوند. مزرعه ی «شیخ علیشاه» یکی از مجموعه آبادیهایی است که به نام دهستان «ده بالا» در جنوب شهرستان تفت قرار گرفته است و متشکل از مزارع و باغات به هم پیوسته ای است که همگی در دامنه شرقی شیر کوه قرار دارند.

910328-03

   مسیر عادی صعود به شیرکوه از روستای ده بالا شروع می شود. صعود به قله ی شیرکوه در زمستان کمی مشکل بوده و نیاز به تجهیزات کوهنوردی (مانند کرامپون و یخ شکن برای عبور از دره نجیب) دارد ولی در سایر فصول دارای آب و هوای مناسب برای کوهنوردی می­باشد. در فصل تابستان در روز صعود به قله بدلیل گرمای شدید مشکل بوده و فقط در شب صعود می شود. یکی از راههای صعود به قله، «دره نجیب» که راه معمول صعود کوهنوردان به سوی قله شیر کوه است و دیگری راهی است که از مزرعه ی دره حسن در شمال ده بالا به سوی قله وجود دارد که مسافت آن تقریبا دو برابر مسیر دره نجیب است. به جز این دو راه، کلیه­ی دره­های منتهی به قله شیر کوه به پرتگاه های بسیار خطرناکی ختم می شود که در راه فرود مشکلات و خطرات بسیار جدی را برای کوهنوردان به همراه دارد.
بعد از شیر کوه دومین نقطه مرتفع استان یزد ارتفاعات برف خانه مشرف به روستای زیبا و دیدنی تزرجان  است. یخچال های قدیمی و مانده به یاد گار در پای دیوار حکایت از دوران یخ بندان دارد. شیر کوه مظهر صفا, پاکی استقامت و دست و دلبازی است. لب های ترک خورده و داغدار دامنه های شمالی و جنوبی منطقه با اب های خوش گوار و شیرین این کوه پر ابهت التیام می یابد.
چشمه ها، قنات ها و چاه های شهر یزد به برکت و کرم شیرکوه فوران و جریان دارند .لکه های برف دامنه دیواره کوه برفخانه تنها چشم انداز امید بخش مردمان شریف و نجیب یزد است و تنها شاخص بی بدلیل سالهای پر باران . سالهاپیش قبل از آنکه تکنولوژی تهیه یخ از آب چهره نمایان سازد قاطر چیان سحر گاهان تکه های بزرگ برف را با اره از توده جدا می نمودند و پس از عایق بندی در لابلای کاه به یزد حمل می کردند تا آب چاه را همراه با چاشنی خنکای برف به لب تشنگان حاشیه کویر عرضه نمایند.

910328-04

دامنه شمالی شیر کوه برای ساکنین عالم دیگری است. وقتی در چله تابستان گرمای هوا به واقع توان وطاقت شهروندان یزدی را طاق می سازد در ییلاقات (فقط با طی مسافت ۵۰ کیلومتر ) هوا به اندازه ای مطبوع و دلپذیر است که باور کردن این تغییر دما در این فاصله اندک برای تازه واردان غیر قابل باور. عطر گل های سرخ محمدی و شکوفه هیا بادام و آلبالو و گلابی و بلندای قد درختان تبریزی و انبوهی درختان گردو توام با پوشش انبوه گیاهان مرتعی و بوی خوششان همراه با کوچه باغ ها و جالیز ها، پرچین ها و دهلیزها، جریان چشمه ها و رودها خاطر انسان را از بودن در کویر محو سازد. لطافت هوا و ترنم خوش آهنگ پرندگان ونسیم ملایمی که با عبور از شاخه ها خوش ترین آهنگ ها را در دستگاه های مختلف می نوازد ،گوش را نوازش می دهد ، همه و همه از برکت وجود شیر خفته یزد است.
دیگر ارتفاعات منطقه قلل سوزنی های تزرجان ، قلل گاو گوساله، دیواره منشاد با حداقل ۸۰۰ متر  و نهایتأ برج زیبای ” ارنون” در میان کویر که چونان نگینی در انگشتری با نقش نگارهای قدیمی بروی خود می درخشد که به لحاظ بعد مسافت این دیار از مرکز ایران صعود و بازدید های کمتری روی آن انجام شده  است.

زمین شناسی منطقه
سرزمینى که استان یزد در آن واقع شده است همانند دیگر مناطق کشور در طول دورانهاى زمین شناسى تغییرات و تحولات فراوانى به خود دیده است و از نظر سنگ شناسى و جنس طبقات زمین شناسى داراى تنوع بسیار است . قدیمى ترین سنگهاى شناخته شده این استان سنگهاى دگرگونى است که در سراسر شرق و شمال شرق استان گسترش دارد و مربوط به دوران پر کامبرین است. در استان یزد قدیمى  ترین سازنده هاى زمین شناسى از از پر کامبرین تا دوره ى  اخیر دیده  مى شود . سازند هاى ژوراسیک کرتاسه (دوران مزوزوئیک)که اغلب از آهک  ;  شیل  ;  مارن  ,  کنگلومرا و گرانیت تشکیل شده و در شیر کوه و ارتفاعات غربى و دشتهاى هرات و مروست گسترش طبیعى دارند . در ناحیه ى شیر کوه در جهت شمال و شرق و شمال شرق سازند هاى زمین شناسى میوسن نئوژن از جنس مارن  ,  ماسه سنگ هاى الوان  ,  کنگلومرا دیده مى شود اما عمدتآ از گرانیت تا گرانودیوریت تشکیل شده است.

باتولیت گرانیتوئیدی شیرکوه با وسعتی بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر مربع در بین مدارهای ۲۳ْ۳۱ تا ۴۵ْ۳۱ شمالی و ۵۰ْ۵۳ تا ۲۰ْ۵۴ طول شرقی در استان یزد واقع است. بخش اصلی باتولیت از سنگهای گرانیتوئیدی شامل گرانودیوریت ،‌مونزوگرانیت، سینوگرانیت و تونالیت تشکیل گردیده بعلاوه دایکهای گابرویی و دیوریتی، رگه‌های پگماتیتی اسکارن نیز با فراوانی کمتر دیده می‌شوند کوارتز، پلاژیوکلاز وفلدسپات پتاسیم کانیهای اصلی تشکیل دهنده گرانیتوئیدها هستند و کانیهای بیوتیت، گرافیت،‌ کردیریت، آندالوزیت،‌ سیلیمانیت،‌زیرکن ،آپاتیت و ایلمنیت نیز بصورت کانی فرعی در برخی گرانیتوئیدها مشاهده می‌شوند
بررسی عناصر کمیاب و استفاده از مدل هاریس و همکاران (۱۹۸۶)  نیز نشان می‌دهد که باتولیت شیرکوه از نوع گرانیتهای با منشاء برخورد تکتونیکی است. با توجه به مطالعات بالا و مطالعات صحرایی روند تشکیل این توده به شرح زیر می‌باشد: از انجا که نتایج سن‌یابی رادیومتری، سن گرانیت را میلیون سال نشان می‌دهد و سازندهای کرتاسه با ناپیوستگی آذرین‌پی ، بخشهای اصلی توده را می‌پوشانند. به نظر می‌رسد که اولین و مهمترین مرحله پلوتونیسم منطقه در ژوارسیک میانی (کیمیرین پسین) همزمان با چرخش خرده قاره ایران مرکزی و بازشدگی اقیانوس زاگرس مرتفع، روی داده است. اصطکاک ناشی از چرخش خرده قاره و سابداکشن پوسته اقیانوسی بلند زاگرس باعث بالا رفتن گرادیان زمین گرمایی شده و شرایط ذوب بخشی را فراهم نموده است.از طرف دیگر دگرگونی سنگهای آهکی کرتاسه در اثر نفوذ گرانیتها و دایکهای دیوریتی و گابرویی و تشکیل اسکارنهای متعدد در آنها حای از تداوم شرایط فوق تا پس از کرتاسه می‌باشد بنابراین باتولیت شیرکوه دارای محدوده زمانی وسیع پلوتونیسم از ژواراسیک میانی تا پس از کرتاسه است.

910328-05

910328-06

نتایج حاصله از این مطالعات را می‌توان به قرار ذیل فهرست‌وار ذکر نمود:
۱ـ قدیمی‌ترین سنگها که در مجاورت گرانیت شیرکوه قرار دارد آهک جمال با سن پرمین می‌باشد که مجاورت آن گسله می‌باشد.
۲ـ نهشته‌های ژواراسیک زیرین که تحت عنوان شیلهای ژوراسیک معرفی شده شیل نمی‌باشد ماسه‌سنگ ریزدانه است که دارای لامیناسیون و شکستگیهای فراوان است که ظاهری شیل مانند به آن می‌دهد.
۳ـ حداقل دو مرحله ماگماتیسم برای گرانیت شیرکوه مشخص می‌گردد یکی بعد از تریاس بالایی و دیگری بعد از کرتاسه.
۴ـ سازند سنگستان غالباً با ناپیوستگی آذرین‌پی و رخساره ماسه‌سنگی ـ آهکی ـ ماسه سنگی، روی گرانیت شیرکوه می‌نشیند اما در بعضی نقاط سنگستان مستقیماً بر روی ماسه سنگهای نای‌بند با دگر شیبی قرار می‌گیرد.
۵ـ بر روی سنگستان، سازند تفت قرار دارد که مرز آن تدریجی است و در بعضی نقاط سازندتفت با ناپیوستگی آذرین‌پی بر روی گرانیت شیرکوه می‌نشیند.
۶ـ با توجه به داده‌های ایزوتوپی سن نسبی گرانیتوئید شیرکوه می‌توان آن را به کوهزایی کیمیرین پسین نسبت داد.
۷ـ از دیدگاه زمین شناسی اقتصادی، باتولیت شیرکوه استعداد فوق‌العاده‌ای جهت استفاده سنگهای تزیینی داشته و بخش هوازده آن برای استخراج فلدسپات و سیلیس مناسب است . پگماتیتهای آن خیلی کم و فاقد ارزش اقتصادی است ولی از منابع اسکارنی شیرکوه نباید غافل بوده و سرمایه‌گذاری اقتصادی بر روی آنها سودمند خواهد بود.

معادن ارتفاعات شیرکوه مجوز ندارند.

910328-07

معدن سرب و روی واقع شده در جنوب شیرکوه

استان یزد یکی از استانهایی است که بیشترین معادن کشور در آن قرار دارد. معادنی مانند سنگ، روی و مس که برداشت بی رویه و غیر اصولی از آن باعث تخریب شدید منابع طبیعی در این منطقه شده است. یکی از نقاط بحرانی در استان معادن در ارتفاعات شیرکوه است که هیچ کدام مجوز لازم را از منابع طبیعی ندارند.
بیشتر این معادن روی سطح زمین هستند و نه در داخل کوه. به همین دلیل پوشش گیاهی منطقه به شدت تخریب شده است. منابع آب استان از ارتفاعات شیرکوه عبور می کند. برای همین تخریب هایی که در این حوزه انجام می شود می تواند باعث وقوع سیل شود. این در حالی است که در گذشته هیچ مجوزی از اداره کل منابع طبیعی گرفته نمی شده است و به تازگی و  از دو سال گذشته اداره صنایع و معادن جهت بهره برداری از این اداره استعلام می کند.
حدود ۱۰ معدن با کاربری های مختلف در ارتفاعات شیر کوه هستند که از ۶ سال پیش کار خود را شروع کرده اند. بیشتر این معادن، معدن سنگ گرانیت و مرمر هستند و معادنی هستند که مجوز های لازم را نگرفته اند.
تا کنون گونه های گیاهی تاغ، قیج، گز، دیرینه، ریپس، چرخان، اشنان، اسگنبیل، سبد، گون، خارشتر، بادام کوهی، پدن و اسپند، در این منطقه شناخته شده است که پوشش گیاهی عمده استان یزد به شمار می رود.

پوشش گیاهی منطقه
استان یزد به دلیل بارش اندک، نوسان درجه حرارت، تبخیر زیاد، پایین بودن سطح آب های زیرزمینی و نامساعد بودن خاک ها با کمبود پوشش گیاهی رو به رو است. به علاوه استفاده بی رویه مردم از این پوشش ناچیز، موجب نابودی پوشش گیاهی این منطقه می شود. بوته کنی، تهیه زغال چوب و چرای بسیار و عدم رعایت اصول درست کشاورزی، از عواملی است که سبب کاهش پوشش گیاهی استان می شود. در آثار تاریخی از جنگل های بزرگ گز، قیج، تاغ و مراتع سرسبز پهناور دامنه شیرکوه یاد شده است که به جز چند ناحیه محدود همه آن ها از بین رفته اند.

910328-08

گونه های مختلف گیاهی در این کوه  که اغلب گیاهان دارویی هستند، تنوع بسیار زیادی دارند به نحوی که گونه های گیاهی این استان خشک و کویری با برخی استانهای پرآب و خوش آب و هوا که دارای مراتع و کوهستانهای بسیاری است، برابری می کند. شیرکوه و کوهپایه های آن رکورددار تنوع گونه های گیاهی است و در طول سال نیز افراد بسیاری برای جمع آوری گیاهان دارویی و غیر دارویی به این منطقه مراجعه می کنند. بیش از ۶۰۰ گونه گیاهی در شیرکوه  به عنوان غنی ترین منطقه به لحاظ گونه های گیاهی شناخته شده است.

910328-09

مسیر پناهگاه به قله پوشیده از گل های کوچک زرد رنگ زیباست

   در واقع این کوه بی همتا یک کانون گونه زایی گیاهی در کشور است و از لحاظ تنوع گونه های گیاهی، در نوع خود بی نظیر است. تنها در یک منطقه ۵۰ هزار هکتاری در شیرکوه، ۶۰۰ گونه گیاهی شناسایی شده که این میزان ۸۰ درصد گونه های گیاهی استان یزد را تشکیل می دهد اما متاسفانه به دلیل برداشتهای بی رویه، خشکسالی و سایر دلایل، اکنون تنها در منطقه شیرکوه، ۵۰ گونه گیاهی در معرض خطر قرار دارند.
برخی از گونه های صنعتی و دارویی در این منطقه شامل آلاله، اسفرزه، افسنطین، آنغوزه، اسفند، آویشن، بذرالبنج یزدی، بارهنگ، بادام شیرین، بادام تلخ، پنیرک خبازی، تاج ریزی، خرفه، شیرین بیان، خارشتر، مرزنجوش، هندوانه ابوجهل و … است.

910328-10

گل سنگ به وفور در دامنه و نزدیکی قله وجود دارد

910328-11

گل های زیبای گل سنگ در بهار

این گیاهان از پایدارترین گونه های کویری هستند که می توانند در برابر کم آبی و توفانهای شدید و وزش شن های روان پایداری نمایند. استان یزد در حال حاضر استعداد رویش گیاهی مطلوبی ندارد و بایستی به منظور نگاه داشتن پوشش گیاهی موجود از نابودی آنها جلوگیری به عمل آورده شود.
منابع طبیعی در استان خشک و کویری یزدکه با تهدیدهای جدی و محدودیت شدید منابع آب و خاک (خاک زنده و قابل زیست) مواجه بوده و جدالی وقفه ناپذیر با طبیعت ناسازگار پیرامون دارد از اهمیت فوق العاده برخوردار است. هر چند وضعیت یکسانی از نقطه نظر تراکم پوشش های گیاهی در استان وجود ندارد اما نوع پوشش گیاهی را بیشتر گیاهان سازگار با شرایط کویری و اراضی شور تشکیل می دهند که عمدتاً عبارتند از قیچ، درمنه، گون، اسپند، پسته وحشی، تاغ، گز، خارشتر، اشنان و بعضی از گیاهان صنعتی و داروئی مانند انغوره، کتیرا، کندر، آویشن و زیره.

نقش کوهپیمایان در حفظ اکوسیستم و حفاظت از منابع طبیعی
مهمترین ویژگی اکوسیستم کوهستان وجود ارتباط پیچیده و تنگاتنگ بین تمام عوامل تشکیل دهنده آن است. این تاًثیر پذیری عوامل از هم دیگر بقدری زیاداست که کوچکترین تغییر در وضعیت یکی از عوامل آن ، بر سایرین اثر گذاشته ، کل سیستم را تحت تاًثیرقرارداده و اکو سیستم را به هم میزند. دخالت نابجا و نا آگاهانه در ساز و کار هر یک از اعضا اکوسیستم میتواند به قیمت از بین رفتن زندگی تعداد بیشماری از گونه های گیاهی و جانوری موجود در اکوسیستم منطقه گردد. کوهستانها منشا ۸۰ درصد آب شیرین  موجود در کره خاکی هستند. ۲۸ در صد جنگلهای جهان در مناطق کوهستانی قرار دارند و  محل رویش گیاهان داروئی کم یاب و باارزش هستند.
ورزشکارانی که محیط کوهستان را برای فعالیت خود انتخاب میکنند نقشی بسیار پر رنگ در حفاظت از این اکوسیستم با ارزش دارند. این نقش میتواند از دو راه انجام وظایف شخصی از قبیل جمع آوری زباله های شخصی و انتقال کامل به سیستم های دفع زباله شهری، مخفی سازی زباله های برگشت پذیر، عدم استفاده از منابع طبیعی موجود نظیر بوته های گون برای روشن کردن آتش، تلاش برای پاک نگاهداشتن منابع آبی، عدم ایجاد صداهای مزاحم و برهم زدن آرامش کوهستان، استفاده سختگیرانه از پاکوب و عدم ایجاد مسیرهای جدید، و … و اطلاع رسانی و راهنمایی سایر کسانیکه به عنوان گردشگر به مناطق کوهستانی می‌آیند و اطلاعات اندکی از محیط زیست حساس این مناطق دارند  ایفا گردد.
هریک از موارد ذکر شده در بالا را بایستی در مبحثی مستقل مورد بررسی قرار داد اما آنچه که به طور خاص در مسیر شیرکوه میتوان مشاهده نمود استفاده از مسیرهای غیر پاکوب توسط برخی از کوهپیمایان است. این موضوع میتواند از طریق نابود سازی تعداد زیادی از گیاهان، حشرات و میکروارگانیسمها  و همچنین نابود سازی خاک از طریق فشرده سازی و تغییر در نفوذ پذیری و مشکلات ناشی از آن باعث ایجاد صدمات جبران ناپذیری به اکوسیستم منطقه گردد.

910328-12

910328-13

910328-14

910328-15

گزارش صعود
روز پنجشنبه ۲۸ اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ ساعت ۵ صبح شهر یزد را به مقصد تفت و ده بالا ترک نمودیم.  شهرستان تفت در ۱۷ کیلومتری جنوب غربی شهرستان یزد واقع شده است. از جاده ای که در جنوب شهر تفت قرار دارد به سمت روستای ده بالا حرکت می کنیم. بعد از طی مسافت ۱۳ کیلومتر به یک دو راهی می رسیم که می بایست جاده سمت راست را ادامه دهیم تا به روستای ده بالا برسیم و از آنجا با ادامه مسیر به روستای شیخ علیشاه که پایه کوه است میرسیم . (البته برای صعود به شیرکوه مسیر دیگری نیز وجود دارد که از خود روستای ده بالا آغاز می شود).

910328-16

قله شیرکوه، نما از روستای ده بالا

بعد از گذر از کوچه باغهای زیبای ده بالا به ابتدای مسیر صعود به قله در کنار یک استخر آب می رسید که به نام سورگان معروف است. این محل در نزدیکی مزرعه شیخ علیشاه واقع است. در ورودی روستا مسیر قله شیرکوه با تابلوهایی مشخص شده است. اتومبیل می تواند تا ارتفاع ۲۶۰۰ متری برود و در همان محل جایی برای پارک خودرو یافت میشود.
از استخر آب مذکور تا ابتدای دره نجیب که به عنوان سخت ترین قسمت مسیر شناخته می شود حدود یک ساعت و نیم راه است. از ابتدای دره نجیب تا بالای آن حدود یک ساعت کوه پیمایی سنگین با شیب بسیار زیاد است. عرض معبر گاه ۵ متر و در عریض ترین قسمتها از ۱۰ متر بیشتر نمی شود و دو طرف آن صخره های بسیار بلندی قرار گرفته است که اصطلاح “کانیون” را بیشتر تداعی میکند. مسیر از سنگریزه بسیار پوشیده شده و صعود مستلزم دقت بسیار و انتخاب مسیر هوشمندانه ایست. شاید نصب دستگیر های کابلی همانند آنچیزی که در مسیر کوهپیمایی شیرپلا (پیش از آبشار دوقلو) برای حفظ امنیت کوهنوردان به ویژه در مسیر برگشت مفید باشد… هرچند شاید سختی این مسیر باعث حفظ بهتر محیط زیست آن شده است. خوشبختانه در کل این مسیر با زباله مواجه نمیشوید. این موضوع میتواند ناشی از تعداد کم کوهنوردان، خشونت ذاتی طبیعت در منطقه، رشد مسائل فرهنگی و زیست محیطی در میان کوهپیمایان و کوهنوردان حرفه ای و عدم وجود گردشگران تفریحی به دلیل نبود جاذبه های سهل الوصول (نظیر تله کابین، کافه های سر راهی، … ) در مسیر باشد.
پس از دره نجیب با عبور از مسیری نسبتا هموار و رسیدن روی یال مسیر کم شیبی را تا پناهگاه در پیش رو داریم. ساعت ۹٫۵ به پناهگاه رسیدیم .۳۴۲۰ متر. در این سایت ۳ پناهگاه وجود دارد که یکی از آنها بزرگتر و مجهز تر از دوتای دیگر است و به تازگی ساخته شده است . ظرفیت ۳ پناهگاه روی هم رفته در حدود ۶۰ نفر می باشد . همچنین در کنار پناهگاه چشمه ی آبی نیز وجود دارد که به برای جمع آوری لصولی تر آب به یک مخزن متصل است. پس از حدود یک ساعت استراحت در ساعت ۱۰٫۵ به سمت قله حرکت نمودیم. کل مسیر پاکوپ بوده و شیبی ملایم و معمولی دارد. مشاهده دکل مخابراتی که در قله نصب شده از محل پناهگاه باعث امیدواری بیشتر به یک صعود موفق میشود.
گروه پس از ۲ ساعت کوهپیمایی با شادی و نشاط در آغوش قله زیبای شیرکوه می نشیند. ۴۰۷۳ متر.  بر روی قله دمی می آساییم و از هوای زیبای بهاری نهایت بهره را میبریم. قله شیرکوه همانند سکوی پرش هراس انگیزی است که سه طرف آن با پرتگاه های بسیار بلند و مخوفی احاطه شده است.
در مسیر برگشت سرمست از زیبایی های بهاری، عکاسی میکنیم. منظره های بدیع اطراف قله هر عکاس آماتوری را به یک هنرمند حرفه ای مبدل میکند.

910328-17

آسمان، ابر، خاک، برف….در نزدیکی قله

910328-18

بارندگی های مناسب امسال مقدار زیادی برف در نزدیکی قله بر جای گذاشته است

910328-19

از نکات جالب در صعودهای بهاری وجود این آبشارهای زمانی! است. آبشارهایی که بعد از ظهر  و پس از آب شدن برفچال ها به وجود می آیند و شباهنگام به علت یخ زدگی مجدد از حرکت می ایستند.

اطلاعات جغرافیایی مسیر پیمایش شده با استفاده از GPS، نرم افزار Map Source، و Google Earth 

910328-20

پلان مسیر طی شده

910328-21

مسیر طی شده و موقعیت جغرافیایی نسبت به شهر تفت و یزد

910328-22

پرسپکتیو مسیر طی شده

910328-23

مسیر طی شده  با دید نسبت به ده بالا

910328-24

پرسپکتیو مسیر طی شده با دید نسبت به ده بالا

910328-25

پروفایل مسیر طی شده

910328-26

نقاط برداشت شده توسط GPS

910328-27

پروفایل عمودی مسیر

اطلاعات آماری به دست آمده از GPS :
۱- نقاط برداشتی: ۱۰۳۹ نقطه
۲- طول مسیر: ۹٫۸ کیلومتر
۳- زمان (شامل زمانهای استراحت) : ۷ ساعت و ۳۵ دقیقه
۴- سرعت متوسط گام ها: ۱٫۳ کیلومتر

910328-28

دسته: اخبار و گزارش‌ها


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *